Me afrimin e datës së përmbylljes së mandatit të Presidentes Vjosa Osmani, në diskursin publik është intensifikuar debati rreth procedurave që duhet të ndiqen në rast se nuk arrihet zgjedhja e një presidenti të ri brenda afateve të parapara.
Njohës të Kushtetutës kanë theksuar se sistemi juridik i vendit parashikon mekanizma të qartë për tejkalimin e një situate të tillë, duke garantuar vazhdimësinë e funksionimit të shtetit.
Në qendër të këtyre zhvillimeve mbetet roli i Kuvendit të Kosovës, i cili, përmes kryetares së tij, merr përkohësisht kompetencat e kreut të shtetit, si dhe detyrimin për të avancuar procesin e zgjedhjes së Presidentit.
Në të njëjtën kohë, ekspertët ngrenë edhe mundësinë e zhvillimeve të tjera politike, përfshirë shpalljen e zgjedhjeve të jashtëzakonshme nëse institucionet nuk arrijnë të përmbyllin procesin brenda afatit kushtetues prej gjashtë muajsh.
Kjo situatë po shihet si një test i rëndësishëm për funksionimin demokratik dhe për pjekurinë institucionale të vendit.
Kryeziu: Mandati i përkohshëm i Presidentit zgjat deri në gjashtë muaj, brenda këtij afati duhet të krijohen institucionet
Ish-gjyqtari i Gjykatës Kushtetuese dhe njohësi i çështjeve kushtetuese, Kadri Kryeziu, për FrontOnline, ka sqaruar procedurat që parashihen me Kushtetutë në rast të mungesës së një Presidenti të zgjedhur.
Sipas tij, kjo situatë është e rregulluar qartë dhe parashikon ushtrimin e përkohshëm të funksionit të kreut të shtetit nga kryetari i Kuvendit.
“Kjo është e rregulluar me Kushtetutë. Quhet mandat i përkohshëm i Presidentit dhe këtë mandat e merr kryetari i Kuvendit. Afati kushtetues është gjashtë muaj, që nënkupton se brenda kësaj periudhe duhet të krijohen institucionet”, ka deklaruar Kryeziu, për FrontOnline.
Ai thekson se nëse brenda këtij afati nuk arrihet zgjedhja e Presidentit, vendi shkon në zgjedhje të reja.
“Nëse nuk ka zgjedhje të Presidentit, shkohet në zgjedhje dhe kjo duhet të ndodhë brenda gjashtë muajve – të mbahen zgjedhjet, të konstituohet Kuvendi, të formohet Qeveria dhe të zgjidhet Presidenti”, ka shtuar ai.
Krasniqi: Nëse nuk zgjidhet Presidenti brenda afatit, vendi shkon në zgjedhje të jashtëzakonshme
Profesori i së drejtës kushtetuese, Kolë Krasniqi, për FrontOnline ka folur për hapat institucionalë që duhet të ndërmerren në rast se nuk arrihet zgjedhja e Presidentit brenda afatit të paraparë me Kushtetutë.
Sipas tij, në situatën aktuale, kryetarja e Kuvendit merr automatikisht detyrën e ushtrueses së Presidentit dhe ka përgjegjësi të qarta kushtetuese.
“Kryetarja e Kuvendit e merr detyrën e ushtruesit të Presidentit dhe ajo është e obliguar që, në qoftë se brenda afatit të përcaktuar me Kushtetutë nuk zgjidhet Presidenti, të shpallë zgjedhje të jashtëzakonshme”, ka deklaruar Krasniqi për FrontOnline.
Ai vlerëson se vendi duhet të shkojë drejt zgjedhjeve të reja, duke argumentuar se një proces i tillë mund të prodhojë një konfigurim tjetër politik.
“Unë mendoj se duhet të shkohet në zgjedhje të reja dhe besoj se do të dalin forca ose koalicione të reja, të cilat nuk do të kishin më probleme për formimin e institucioneve. Zgjedhjet e reja do të përcaktojnë çdo gjë”, theksoi ai.
Baraliu: Pas 4 prillit, detyrën e Presidentit e merr përkohësisht kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu
Ish-kryetari i KQZ-së dhe njohësi i Kushtetutës, Mazllum Baraliu, për FrontOnline ka sqaruar ecurinë institucionale që pritet të ndodhë pas përfundimit të mandatit të Presidentes aktuale, Vjosa Osmani.
Sipas tij, më 4 prill përfundon mandati i Osmanit dhe nga ajo datë ajo nuk do të jetë më Presidente e vendit. Baraliu thekson se, në mungesë të zgjedhjes së një presidenti të ri, vendi hyn automatikisht në fazën e procedurës për zgjedhjen e kreut të shtetit.
“Me datën 4 prill mbaron mandati i saj dhe Osmani më nuk është Presidente. Meqë nuk e kemi të zgjedhur Presidentin/en tjetër dhe duke u bazuar edhe në vendimin e Gjykatës Kushtetuese, jemi në fazën e zgjedhjes së Presidentit. Në këtë situatë, ushtrimin e detyrës së Presidentit, me automatizëm e merr kryetarja e Kuvendit të Kosovës”, ka deklaruar Baraliu për FrontOnline.
Ai shton se kryeparlamentarja, në këtë rast, bëhet ushtruese e detyrës së Presidentit për një periudhë të kufizuar kohore.
“Ajo ka maksimalisht deri në gjashtë muaj për të ushtruar këtë detyrë, ndërkohë që duhet të zhvillohet procedura për zgjedhjen e Presidentit të ri”, theksoi ai.
Sipas Baraliut, brenda këtij afati kushtetues, institucionet e vendit janë të obliguara që të përmbyllin procesin dhe të zgjedhin Presidentin e ri të Kosovës.
‘’Brenda kësaj kohe ne duhet ta zgjedhim Presidentin e vendit’’, tha ai./Front Online
